Rosa, a recente aprobación do novo Decreto polo goberno do PP, substituíndo o anterior de Normalización Lingüística, nunca chegou a aplicarse na súa totalidade pola reticencia de moitos docentes e pola desgana xeral da administración. Así, o idioma propio e natural da nación galega chegou a situacións de alarma vermella, co castelán instalado en todos os medios de comunicación, provocando unha diglosia maldita, auto-odio, etc. Agora coa aprobación deste disparate, a situación do galego empeora. Na miña opinión, o máis, o máis normal e sensato, non é outra cousa, e dada a situación dramática e a perda de falantes do noso idioma sería a descrinación positiva a favor do noso idioma. Calquera lingüista ou sociolingüista que se teña por tal así debe entendelo, o demais son contos de trepas e lingüicidas enmascarados. Cal é, Rosa, a túa reflexión a propósito desta miña non curta pregunta exposición?

Existe unha realidade cultural na que a lingua conforma algúns dos seus principais significados, e quen –a estas alturas!– non o entende así está a amosar unha grande e profunda ignorancia. Se un territorio, una historia común e unha lingua son os piares fundamentais sobre os que se asenta unha cultura, o feito de remoer calquera deles pode levar consigo un desequilibrio de difícil solución a medio prazo. Por outra banda, unha sente certa fatiga ao andar reivindicando e defendendo a nosa lingua, coma se fose unha peza de museo ou un obxecto valioso –que o é– ao que hai que protexer de mans inexpertas ou interesadas que puideran vir destruílo. Aínda que si, no fondo, o problema esta aí, ante nós, e ou loitamos polo noso ou podemos quedar exentos do que máis nos significa. En canto ao problema educativo –que non hai tal, xa que son os menos os que amosan reticencias–, atopámonos ante dúas realidades ben diferenciadas, dependendo da área territorial á que nos refiramos: rapaces que falan e escriben o galego con total normalidade e outros que só se achegan a el nos centros de ensino. E en ambos os casos compétenos a nós, os docentes, guialos cara á corrección linguística. Fóra das aulas serán seran eles mesmos os que, libremente, utilicen ou non o galego. Mais, en modo algún, debemos detraerlles a oportunidade de coñecelo e poder elixir. Todo isto sen tensións –que non existen– nin crispacións estrañas, produto, ás máis das veces, de formulacións ideolóxicas nos que a carga política ocupa lugares fundamentais. En síntese, estou falando de normalizar o que xa debería ser normal: o coñecemento e estudo do galego, en Galicia.

Segundo as estadísticas que cheguei a ler, aumentou o número de lectores/lectoras, pero estraña e curiosamente descende o número de falantes. Como se pode entender isto?

É difícil de argumentar, si, aínda que non tanto de comprender. Penso que, no fondo, existe un convencemento xeneralizado de que estamos ante unha lingua que nos define e estanos a dotar dunha calidade identitaria ben diferenciada. É dicir, galegos e galegas sentímonos orgullosos da nosa lingua e de canto esta supón para a nosa cultura, mais, por outra banda, a nosa realidade é a que é: un mundo grandemente castelanizado por causa, fundamentalmente, dos medios de comunicación. O fenómeno da globalización non nos é alleo, e a primeira sombra que nos proxecta vén da man do castelán. Non somos unha illa, e a nosa situación con respecto a ese idioma é moi feble; outra cousa é o nivel de compromiso que poidamos ter con este o noso “mundo esencial”, ou dito doutro modo, coa nosa primeira e primordial identidade. Certamente, se nos deixamos levar pola presión que nos arrodea e non poñemos nada da nosa parte, polo menos quen teña conciencia do problema no que estamos inmersos, non é difícil que en dúas xeracións a nosa lingua remate nunha vitrina sonora do Museo do Pobo Galego. Cousa nada desexable, agardo, para ninguén.

Non só o idioma sofre as turradas da barbarie do imperio, do capitalismo, senón que os recursos naturais da nación galega mesmo como a paisaxe ou terminoloxía ambiental é sistemáticamente espoliada e destruída en ben do capital. Establece a túa opinión respecto desta miña breve exposición?

Dicía nun principio que o territorio era unha parte fundamental da cultura; recorda como reaccionou Galicia cando o Prestige. A terra doe, sen dúbida, e cando é espoliada ou aldraxada o pobo sae ás rúas, de xeito natural, na súa defensa. Por outra banda, somos o que nos arrodea. Un medio deteriorado é a mostra palpable dunha cultura deteriorada. Non basta cunha vivenda axeitada ás nosas preferencias; as rúas, o eido rural, o litoral… son tamén a nosa grande vivenda, e o seu aspecto debe correr parello con esa calidade que buscamos nese outro espazo máis íntimo. Por outra banda, Galicia non se pode permitir, de ningún modo, un medio deteriorado, nin tampouco poñérllelo en bandexa ós especuladores, que os hai tamén aquí, como en todas as partes. E aí deben estar as diferentes administracións, tanto poñendo en marcha unha férrea lexislación como prestándolle minuciosa atención ao cumprimento desta. Nisto hai que ser radical e as medidas para tomar exemplificantes e disuasorias, co fin de protexer o que é un patrimonio común.

Hai persoas que non dubidan en afirmar que a literatura galega en xeral vive no momento máis esplendoroso da súa historia, outros/outras son menos optimistas… Cal é a túa visión como poeta, como narradora…?

A literatura galega vive un momento de especial creación, edición e difusión. As canles para chegar ao público son moito máis amplas que décadas atrás. Isto non quere dicir que o nivel de calidade corra parello co de cantidade. Hai boa literatura, sempre a houbo en Galicia; outra cousa é que fose difundida, coñecida e respectada máis alá das nosas fronteiras.

É Rosa, a poesía o xénero que máis e mellor habitas?

A poesía é o xenero que mellor está a habitarme. Mais non porque o dese-
xe especialmente, nin moito menos o busque; pola contra, é ela quen me atopa a min, sen preavisos. Entendo que a poesía só existe –xusto-xusto– no intre da súa escrita; nese tempo estraño que apenas é algo máis que unha paréntese no decorrer dos días. Aparece de súpeto, e de súpeto marcha. Non son poeta, nin me sinto poeta; de feito, sorpréndenme, ás veces, poemas que teño escrito. É algo así como unha segunda personalidade, unha esquizofrenia da que non me podo escapulir. Os poemas deixan de pertencerme no momento en que son impresos; son textos perdidos e resignificados tantas veces como persoas se están a achegar a eles. Outra cousa é o “oficio”, que vai sumando coñecementos e lixeireza, e que ás veces me serve para petar nas conciencias e contribuír con claridade en situacións inxustas. Ese é para min o compromiso fundamental dos que somos chamados escritores. O poeta, a poeta, debería ser unha referencia esencial na sociedade, pola súa capacidade de facer agromar a palabra exacta en baleiros alleos á liberdade ou ao compromiso. É por isto que se un poeta non é temido e respectado polos poderosos… algo está a pasar. Aínda que si, a poesía de salón ten tamén a súa cabida neste ámbito literario, e eu nada teño que dicirlle a quen asume esta opción, tan ahegada ao espectáculo, sempre e cando saiba o que fai, e non tente desvirtuar o seu perfil auténtico.

O ensaio nunca te tentou?

Téntanme moitas cousas, pero sei que o día ten vinte e catro horas e, de momento, apenas me sobran algúns que outros minutos.

Soñas ou ves Galicia dona do seu destino e como unha República Socialista, internacionalista e solidaria?

Soño cunha Galicia democrática, en liberdade, dona de decidir no seu, con calidade de vida e na que habiten persoas responsables e felices.

A democracia, calquera que for, é a antítese da monarquía, así se intitule esta de parlamentar, pódese explicar isto?

Non é sinxelo de explicar, non. Aínda que tamén é certo que as monarquías presentes nos actuais sistemas democráticos carecen do seu verdadeiro significado, até o punto de estar completamente desvirtuadas.

Nun Estado federal ou confederal, as cousas serían máis levadeiras que hoxe en día?

Non teño unha bóla de cristal na que poder ver o futuro, e penso ademais que non podemos pasar a vida pensando o que podemos ser e non somos. Neste sentido, creo máis na loita diaria por acadar obxectivos de carácter social, ben definidos, posibles e a curto prazo. Aínda que si, dáme medo a crecente globalización económica, sempre tan negativa para os máis pobres. Aí temos ante nós unha
crise galopante que provén duns sectores económicos que se fan fortes nesa poalla que os dilúe, por iso entendo que son cruciais as relacións internacionais entre gobernos progresistas. Preocúpame ese estreito diálogo entre neoliberais, conservadores e poderes económicos, e a súa negativa influencia de cara a desprestixiar gobernos e proxectos de esquerdas.

Con palabras Rosa, poderías retratar unha imaxe do significado e significante do tempo?

Fasme recordar os tempos de facultade e o estruturalismo de Saussure! Pero si, podo retratalo nidiamente: os meus fillos e a satisfacción interior que me produce o seu continuo descubrimento como persoas.

Tes algún libro de cabeceira ao que sempre regresas?

Teño ducias! Tantos, que non quero dicir ningún título, por non esquecer os outros. É un dos meus defectos, gusto de demasiadas
cousas á vez.

Di Gamoneda que en Galicia se escribe a mellor poesía do Estado español…Concordas?

Tento fuxir das comparacións. O que hoxe é así, mañá pode resultar todo o contrario. A boa poesía ten ás e non sabe de fronteiras.

O de nacionalidade histórica diche algo, ou é un sintagma que a estas alturas non ten sentido, un eufemismo para negar ou agochar a realidade?

Cal é a realidade? Para min non existe outra que a suma de todas elas. E a miña dime que somos una nación que posúe unha cultura, unha lingua e unha historia de seu, se isto nos fai ademais unha “nacionalidade histórica”… non o vexo descamiñado.

Que libro aínda non escribiches e che gustaría escribir?

Supoño que estás a referirte ao eido literario, e se é así, non sei cales son eses libros que non escribín aínda, porque nunca escribín nada previsto máis alá de cinco minutos antes de telo feito. Consecuentemente, se hubese algo que me gustase escribir xa estaría escrito. Ademais, tendo en conta que o feito da escrita vén, as máis das veces, acompañado dun fondo sentimento límite –e non sempre positivo- case prefiro non ter nada previsto nestes momentos.

O independentismo entra dentro das túas arelas ou proxectos a propósito de Galicia como nación?

Galicia é unha nación, chámese histórica ou como se queira, e dicía antes que estou máis pola loita do día a día, polos obxectivos a curto prazo, e polo desexo último de acadar unha sociedade onde primen os principios de liberdade, solidaridade, igualdade e xustiza social. Dáme certo temor esgotar esforzos en tentar abranguer grandes metas e esquecer o arredor cotián, o presente e as persoas próximas ou afastadas. Mais se me pides que sintetice esta proposta, diríache que quedo co utilitarismo: o mellor ben para o maior número de seres humanos; un principio de utilidade que persegue, de modo esencial, a felicidade das persoas e que pode servir como instrumento de reforma política e social, dentro dun marco socialista que atenda ao devir dos cidadáns, contemplados dun xeito global á vez que personalizado.

Da historia máis recente, refírome ao franquismo e a súa acción criminal en Galicia, aínda falta moito por contar?

Hai moito contado xa nesta última década, pero aínda así, queda outro tanto; e hai que darse présa en facelo, porque aínda temos entre nós moitas persoas que conservan fresca a memoria e poden achegar as súas vivencias. Nos arquivos atópanse moitos documentos fundamentais para escribir esa historia, pero é un luxo convivir cos que a viviron de preto. Non podemos desperdiciar as súas achegas. Galicia leva sobre as súas costas moitas mortes, moitas bagoas derramadas, moitas inxustizas… O mínimo que lles podemos ofrecer aos represaliados é a nosa atención, o noso respecto e o noso recoñecemento.

É necesaria unha nova división administrativa de Galicia que substitúa as actuais provincias?

Galicia ten moitas divisións administrativas, aínda que non amosen o mesmo recoñecemento “oficial”; é o caso das comarcas e das parroquias, que funcionan axeitadamente no día a día. Non sei se precisa algunha división nova, penso que xa ten dabondo.

As deputacións provinciais que papel xogan… Non cres que son entidades clientelistas e decimonónicas?

Nunca entendín ben o papel das deputacións, como tampouco entendo o do Senado español. Penso que se ambas as dúas institucións desaparecesen non se notaría a súa ausencia; consecuentemente, semellan ser algo inútil para o correcto funcionamento da Administración. Por outra banda, se ademais supoñen unhas dotacións económicas considerables… o mellor sería, si, prescindir delas.

Traballas agora nalgún libro en concreto?

Nestes momentos teño xa corrixidas as probas dun libro de poesía conxunto, con Jorge Letría (poeta portugués): Xemelgos das mareas. Un segundo, Ondatrasonda, anda polo Porto, tamén a piques de se publicar. Noutra liña, penso que o mes que vén poderei presentar: A conservación dos monumentos arquitectónicos en Galicia (1840-1940), cincocentas páxinas nas que se reflicte o drama patrimonial que sufriu o noso país neses anos terribles para a historia do patrimonio.

Como vai o Patrimonio e a Sociedade galega, da cal ti es especialista?

Para responder a esta pregunta precisaría de moito máis espazo do que me resta, así que me permite que o faga dun xeito curto, pero ben transparente: Vai indo… l

Tras décadas escoitando falar do noso pasado “ilustrado” (termo pouco científico, en canto á moi dificil demostración no caso de Ferrol), compre xa avanzar e mirar cara o futuro; ou o que é o mesmo: situarnos na realidade do noso presente, para poder comezar a deliñar ese modelo de cidade que, realmente, poda levarnos cara un tempo mellor, tanto no eido social como no económico.
O termo de cidades intelixentes non é novo, abondan os estudos e os exemplos, quizais o máis cercano sexa o Foro que tivo lugar en Madrid: “Ser intelixentes, ser sostibles: reestructurando a cidade do mañá”. Un foro cuxo fin primordial non foi outro que o de reflexionar sobre unha xestión urbana máis sostible, tendo en conta as estratexias que diversas cidades europeas están levando a cabo por medio de políticas que fomentan as enerxías renovables e a eficiencia enerxética.
Pero quizais debamos facer unha pequena síntese máis ampla do que significa este termo, coa fin de que todos e todas podamos sumarmos, con ilusión, a ese proxecto común que, sen dúbida, beneficiará a quen estamos a habitar esta cidade.
Cidade intelixente é aquela na que a percura da felicidade e calidade de vida dos seus habitantes ocupa un lugar primordial. Unha calidade de vida que non só debe comprenderse dende unha óptica de relación entre cidadán e espazos públicos; pola contra, estase a falar tamén de potenciar esta calidade no eido privado, íntimo ou familiar, de modo que a excelencia das relacións humanas sexa contemplada tamén dende a planificación urbana.
Cidade intelixente é aquela na que na súa planificación está presente o concepto de permanencia no tempo, sen perder de vista a importancia da apropiación afectiva dos espazos por parte dos habitantes; rexeitando proxectos puntuais ou transitorios que, incluso no ámbito económico, supoñan un esforzo inútil e, as máis das veces, rematen sumándose a un conxunto heteroxéneo sen lazos de unión que identifiquen a un todo urbano.
Cidade intelixente é aquela que non dubida na distinción entre desenvolvemento e crecemento, entre progreso e ansia por chegar a unha meta apenas conocida.
Cidade intelixente é aquela que aposta pola sustentabilidade, tanto social como natural, urbana ou económica. Sabendo rendibilizar as súas potencialidades, que se atopan tamén no seu eido veciñal.
Cidade intelixente é tamén a que reducindo gastos mellora ostensiblemente a eficiencia, optimizando infraestructuras e tendo en conta as enerxías renovables.
Cidade intelixente é, en fin, aquela na que os cidadáns posúen o sentimento de pertenza ao seu barrio, á súa comunidade, e o termo identidade cobra sentido no seu devir cotiá.
Falamos, pois, dunha cidade mellor, dun concepto moderno e de futuro. De convertir un espazo primordial nunha referencia básica na calidade de vida de quen está a habitalo.

Si yo fuera Rajoy, abandonaría el Partido Popular -sobradamente rebosante de marianillos rajois- y me retiraría, cautelosamente,  para seguir la ruta de una vejez tranquila, apartada y solidaria conmigo mismo; cruzando los dedos para que la memoria me fuese abandonando, de modo que -sin pasado reseñable- pudiese llegar a convertirme en lo que debería ser: un abuelete dedicado a protagonizar cuentos para los nietos.

¿Por que debo saír aquí; loitando contra esas frustracións que me afrontan a outro mundo, coma se fosen lóstregos alleos que veñen de escuros arrabaldos? ¿Por que argumentar a necesidade da loita contra aquilo que a tan poucos interesa? ¿Por que  berrar ¡xustiza!; se, á fin, é un sonido que disturba o acaído son das ondas que chegan até a casa?

Quizais non me sexa doado dar razóns a esa que me inquire. Quizais só sexa unha “cuestión de carácter”, e si, quizais volva, ¿por que non?, con máis folgos, con máis carraxe, e con máis aplomo tamén á hora de pedir contas a quen ten obriga de nolas dar.

¿Quizais sexa decembro tempo de despertar?

O NOSO PATRIMONIO ¿EN PERIGO?

 Non desexo hoxe, nin adoito querer, camiñar por futuribles ou xulgar intencións que, como tal, nada teñen que ver coa realidade, co presente. Pero, por unha vez, permítanme o desliz, no senso de adiantarme inxenuamente (?) ao que  pode chegar a acontecer.

Hai tempo que estamos a ser testigos dunha serie de actuacións que rozan o delictivo –se é que non son delictos nidios- no eido do patrimonio natural; véxase como exemplo cercano o que está a suceder no río Eume, por causas –penso eu- evitables, de terse actuado dun xeito máis respectuoso co medio. Pero agora xa foi, e a contaminación das augas –con todo o que isto conleva- a temos fronte de nós, tal e como se estívesemos vivindo hai cinco décadas, cando apenas se lle daba a “estas cousas” a “importancia” debida. ¿Cal vai a ser a solución para esta desfeita? ¿E cal será tamén para a contaminación da Ría de Ferrol? E non me estou a referir tan só aos verquidos urbanos e industriais (que niso se está, despois de décadas de denuncia), senón a estoutra, a máis perigosa: a da modificación das características das augas da ría, tanto no seu propio nivel térmico como no biolóxico, provinte das instalacións da planta de gas, por todos coñecida ¿Quen vai poñerá orde no rural antes de que –como pouco- unha crecente contaminación visual vaia inundandoo todo?

Poucos feitos caben aquí como exemplo do que está acontecer, pero tómense estes como exemplo, como botón de mostra de tanto e tanto ao que debería atenderse se, verdadeiramente, houbese desexos de protexer ese medio que nos deliña no eido da identidade e cultura diferenciada. Frase feita esta última que, entre nós, comeza xa a facérseme cansa, gastada e inútil, cando, verdadeiramente, o que me pide o corpo e berrar: Xa basta!

Mais, por se fose pouco, a todo isto hai que engadir o que nos pode chegar do futuro, dese tempo inmediato que temos aí, chamando á porta. Un futuro que non se sabe aínda se seguirá a desenvolverse nun eido onde o territorio que conforma este país (estoume a referir a Galicia) sexa un ben a defender, ou un medio no que especular. É curioso, unha grande parte dos que se enriquecen co ladrillo de forma voraz, do mesmo modo que os que permiten (ou propician) que se especule…  gustan de habitar grandes espacios abertos, sen interferencias visuais que os contaminen, ben coidados… Logo hai outros tamén, non hai que esquecelos, que se moven por derroteiros onde o kitch, o descontextualizado, a baixa calidade dos materiais, os deseños das arquitecturas-mesón no país de Hansel e Gretel ocupan lugares preponderantes. É evidente que apenas atopamos nalgún destes dous especímenes un mínimo de sensibilidade cultural, ou respecto polo que debería serlles propio. O valor económico prima sobre o identitario, o persoal sobre o  social, o presente sobre o futuro, os ingresos fáciles sobre outros a medio prazo, a ignorancia sobre o coñecemento… e longo etcétera. E pechando a procesión temos aos que mercan os productos da especulación, mirando cara outro lado e abroaindo o sentimento insolidario de: “Total, por un máis…”

Por iso, porque non sempre o ser humano é quen de autoaturarse, son precisas normas, leis que democraticen a vida social, que non permitan lapsus nin escorrentías comenenciudas. Pero esas leis, esas normativas, non son inocentes, lonxe disto. Pola contra son elaboradas por unhas determinadas persoas que, no eido político, están no camiño dunha ideoloxía determinada. E da medo pensar o que pode ocorrer se a ideoloxía comparte clube coa economía; se o político (ou política) convive estreitamente co constructor, a constructora, o director da empresa, a conselleira de administración, o director xeral do banco, a presidenta da fundación…

Se comezaba dicindo que, alomenos no tema da non-protección do patrimonio, non adoito camiñar por futuribles, non quero rematar desdicíndome de tal afirmación. Pero permítanme hoxe –só hoxe- que un certo medo me asalte cando penso que está a rematar a moratoria que prohibe construír na franxa de cincocentos metros das costas galegas; unha prohibición sensata e respectuosa que –non nos enganemos- chegou ben tarde, tendo en conta as desfeitas das que viñamos sendo testigos desde hai anos. E sí, dame arrepío que cambien as cousas e volvamos ás andadas; porque sempre haberá quen presione, quen argumente, quen chore… polos pasillos de San Caetano. E máis agora que, co argumento da crise, pode formarse un totum revolutum no que os goles vaian entrando pola esquina, pola banda e ata polo palco de autoridades, se fai falla.

E cos cambios na lei de costas poden ir tamén outros relativos á língua, por aquilo de facer compaña. Dous exemplos ben nidios do que pode ocorrer, pero tamén dous exemplos da falta de normalidade que nos arrodea, ao existir determinadas cousas que, se estiveran interiorizadas na cultura, non tería sentido que fosen utilizadas  unha vez si, e outra tamén.  Agardemos que estea a equivocarme.

Confeso que non podo ser especialmente neutral, cando para min a Magdalena significa moito máis que un barrio de Ferrol. E afirmo isto porque nacín na rúa da Igrexa, separada da ría por un edificio de Ucha e a rúa de Circunvalación (si, tamén Irmandiños), e foi nese barrio onde esparexín a primeira fala, os primeiros xogos, as grandes e os grandes amigos, o tempo da adolescencia, a xuventude e longo etcétera, presumiblemente suposto por quen me le. Por outra banda, o interese histórico e arquitectónico non podo menos que postergalo en favor dos seus veciños; un conxunto de persoas que, sen lugar a dúbidas, debería ser o primeiro a ter en conta no momento de levar a cabo un planeamento deste territorio. Porque son eles quen, verdadeiramente, dotan á Magdalena de sentido e, fundamentalmente, de vida e autenticidade.

Hai tempo xa que pasou de moda o feito de considerar estes lugares antigos como “museos” de portas abertas as vintecatro horas do día. Uns museos gratuítos para o visitante, pero pagados polo habitante. Lugares cheos de vida nas bandas horarias comercias, pero que co paso do tempo foron coñecendo o esmorecemento a partires das oito da tarde; basta pasear polas rúas a partires das dez da noite ou os fins de semana para comprobar o que digo. Barrios con vocación de centros comerciais, pero totalmente desmotivados no eido da vida cotiá dos veciños.

É por algunha destas cousas, aínda quedan outras, polo que a vida deste barrio foi perdendo atractivo para unha boa parte dos seus veciños. Feito que, consecuentemente, levou-leva ao seu despoboamento e grande deterioro. Por poñer algúns exemplos: trala dinámica das equivocadas e drásticas peatonalizacións, ¿alguén pensou en reservar algunhas prazas de aparcamento para residentes? Se estamos nun barrio fondamente terciarizado, non se esperará que os veciños garden os coches nas oficinas bancarias, nin nas zapaterías… ou merquen  baixos a prezos de solo comercial. Indo máis alá, ¿saben realmente os que planifican cáles son as diferentes tipoloxías sociais existentes neste lugar? A modo de síntese, baste recordar que estamos nun barrio habitado, nunha alta porcentaxe, por persoas que sobrepasan os cincuenta e cinco anos, e nas que se inclúe unha ampla banda de poboación envellecida, cuns recursos medio baixos. Persoas ás que non se lles pode “presionar” de contino para que se vexan obrigados a utilizar os aparcamentos públicos, coma se fosen un visitante calquera que ven mercar á Magdalena ou a realizar determinadas xestións. Certamente, a consideración de ambos cidadáns non debe ser a mesma. Por poñer outro exemplo, estamos sempre a falar de atraer poboación nova a estes lugares coa fin de que non se convertan en barrios degradados e periféricos, pero ¿e que unha familia nova con dous fillos non vai ter en conta os problemas de mobilidade e aparcamento que supón vivir nun lugar destas características?

O que pretendo dicir con todo isto é que os barrios son lugares para ser disfrutados, primeiramente, polos que os habitan e para isto é necesario saber desas persoas, ter en conta as súas necesidades e, por suposto, non crearlles inconvenientes de nova planta.

Se a todo isto sumamos un deterioro que se ven arrastrando dende hai décadas, sen que nada semelle anunciar o seu fin, atopámonos ante un dos (se non o máis) barrios antigos máis degradados arquitectónicamente -e con permanente perda de poboación- de toda Galicia. Un lugar que se vai enchendo fachadas con lonas verdes, para rubor de todos, e que entre incendios e derrubamentos comeza a ser célebre máis alá de Pedrafita do Cebreiro; baste ler os diarios de fora de portas, da última semana. ¿Solucións? En principio rematar drasticamente coa desidia, a impotencia económica ou a especulación que se agachan tras eses edificios que ameazan ruína. E non basta con ter posto un cartel de “Se vende”, hai que vendelos ou arregalos nun tempo límite. De non ser así, o concello ten armas dabondo para darlle a volta á situación -expropiación incluída-, aínda que só sirva como medida disuasoria e exemplarizante para outros propietarios. Pero tamén hai que dar exemplo; é impropio dun barrio como este (ou calquera outro)  a presencia de edificios municipais en claro estado de deterioro, cando deberían ser imaxes onde atopar o pulso dese goberno que pretende dirixir a cidade; un exemplo puntual: ¿E que ninguén vai dar orde de pintar a fachada do Centro Cultural Torrente Ballester? O lugar máis representativo da relación arte-cidade de Ferrol. E longo, longo, longo etcétera.

Por último, é curioso, en Santiago hai un derroche de inversións procedentes de múltiples institucións, de Pontevedra afirmou recentemente o Presidente da Xunta: “Ninguén a recoñecerá dentro de cinco anos”… ¿e que Ferrol non existe para a Administración galega? ¿Ou é que os nosos políticos non teñen peso dabondo máis alá do concello?

O problema é moito máis complexo, pero aquí queda un esbozo; que cada quen engada aquilo criticable e mellorable que o arrodea e quizais, entre todos, teñamos diante as verdadeiras dimensións deste grave problema que preocupa a boa parte dos ferroláns.