O NOSO PATRIMONIO ¿EN PERIGO?
Non desexo hoxe, nin adoito querer, camiñar por futuribles ou xulgar intencións que, como tal, nada teñen que ver coa realidade, co presente. Pero, por unha vez, permítanme o desliz, no senso de adiantarme inxenuamente (?) ao que pode chegar a acontecer.
Hai tempo que estamos a ser testigos dunha serie de actuacións que rozan o delictivo –se é que non son delictos nidios- no eido do patrimonio natural; véxase como exemplo cercano o que está a suceder no río Eume, por causas –penso eu- evitables, de terse actuado dun xeito máis respectuoso co medio. Pero agora xa foi, e a contaminación das augas –con todo o que isto conleva- a temos fronte de nós, tal e como se estívesemos vivindo hai cinco décadas, cando apenas se lle daba a “estas cousas” a “importancia” debida. ¿Cal vai a ser a solución para esta desfeita? ¿E cal será tamén para a contaminación da Ría de Ferrol? E non me estou a referir tan só aos verquidos urbanos e industriais (que niso se está, despois de décadas de denuncia), senón a estoutra, a máis perigosa: a da modificación das características das augas da ría, tanto no seu propio nivel térmico como no biolóxico, provinte das instalacións da planta de gas, por todos coñecida ¿Quen vai poñerá orde no rural antes de que –como pouco- unha crecente contaminación visual vaia inundandoo todo?
Poucos feitos caben aquí como exemplo do que está acontecer, pero tómense estes como exemplo, como botón de mostra de tanto e tanto ao que debería atenderse se, verdadeiramente, houbese desexos de protexer ese medio que nos deliña no eido da identidade e cultura diferenciada. Frase feita esta última que, entre nós, comeza xa a facérseme cansa, gastada e inútil, cando, verdadeiramente, o que me pide o corpo e berrar: Xa basta!
Mais, por se fose pouco, a todo isto hai que engadir o que nos pode chegar do futuro, dese tempo inmediato que temos aí, chamando á porta. Un futuro que non se sabe aínda se seguirá a desenvolverse nun eido onde o territorio que conforma este país (estoume a referir a Galicia) sexa un ben a defender, ou un medio no que especular. É curioso, unha grande parte dos que se enriquecen co ladrillo de forma voraz, do mesmo modo que os que permiten (ou propician) que se especule… gustan de habitar grandes espacios abertos, sen interferencias visuais que os contaminen, ben coidados… Logo hai outros tamén, non hai que esquecelos, que se moven por derroteiros onde o kitch, o descontextualizado, a baixa calidade dos materiais, os deseños das arquitecturas-mesón no país de Hansel e Gretel ocupan lugares preponderantes. É evidente que apenas atopamos nalgún destes dous especímenes un mínimo de sensibilidade cultural, ou respecto polo que debería serlles propio. O valor económico prima sobre o identitario, o persoal sobre o social, o presente sobre o futuro, os ingresos fáciles sobre outros a medio prazo, a ignorancia sobre o coñecemento… e longo etcétera. E pechando a procesión temos aos que mercan os productos da especulación, mirando cara outro lado e abroaindo o sentimento insolidario de: “Total, por un máis…”
Por iso, porque non sempre o ser humano é quen de autoaturarse, son precisas normas, leis que democraticen a vida social, que non permitan lapsus nin escorrentías comenenciudas. Pero esas leis, esas normativas, non son inocentes, lonxe disto. Pola contra son elaboradas por unhas determinadas persoas que, no eido político, están no camiño dunha ideoloxía determinada. E da medo pensar o que pode ocorrer se a ideoloxía comparte clube coa economía; se o político (ou política) convive estreitamente co constructor, a constructora, o director da empresa, a conselleira de administración, o director xeral do banco, a presidenta da fundación…
Se comezaba dicindo que, alomenos no tema da non-protección do patrimonio, non adoito camiñar por futuribles, non quero rematar desdicíndome de tal afirmación. Pero permítanme hoxe –só hoxe- que un certo medo me asalte cando penso que está a rematar a moratoria que prohibe construír na franxa de cincocentos metros das costas galegas; unha prohibición sensata e respectuosa que –non nos enganemos- chegou ben tarde, tendo en conta as desfeitas das que viñamos sendo testigos desde hai anos. E sí, dame arrepío que cambien as cousas e volvamos ás andadas; porque sempre haberá quen presione, quen argumente, quen chore… polos pasillos de San Caetano. E máis agora que, co argumento da crise, pode formarse un totum revolutum no que os goles vaian entrando pola esquina, pola banda e ata polo palco de autoridades, se fai falla.
E cos cambios na lei de costas poden ir tamén outros relativos á língua, por aquilo de facer compaña. Dous exemplos ben nidios do que pode ocorrer, pero tamén dous exemplos da falta de normalidade que nos arrodea, ao existir determinadas cousas que, se estiveran interiorizadas na cultura, non tería sentido que fosen utilizadas unha vez si, e outra tamén. Agardemos que estea a equivocarme.
